Beyin Jimnastiği: Biofeedback & Neurofeedback Nedir?

Beyin Jimnastiği: Biofeedback & Neurofeedback Nedir?

Beyin ve kalp insan sağlığına yardımcı olabilecek ya da engelleyebilecek iki organdır. Bu ikisi birlikte çalışıyor olsa da, her ikisininin tedavi yöntemleri çok farklı görülebilir. İşte bu noktada Neurofeedback ve  Biofeedback akla gelmektedir.

Bu ikisini karşılaştırdığınızda, Biofeedback ’in vücut ve Neurofeedback ’in de beyin olduğunu düşünün.

Biofeedback ve Neurofeedback

Biofeedback, vücudun yaşam stresörlerine karşı istem dışı fizyolojik tepkisini izlemek ve iyileştirmek için kullanılır. Öte yandan, Neurofeedback Biofeedback ‘in çok spesifik bir formudur.

Öte yandan EEG

Kapat

EEG, beyindeki sinir hücreleri tarafından hem uyanıklık, hem de uyku halindeyken üretilen elektriksel faaliyetin bir monitör üzerine beyin dalgaları halinde yansıtılmasıdır. 

Biofeedback olarak bilinen Neurofeedback beyin dalgası aktivitesini optimize etmek için özellikle beyinle çalışan noninvazif (hastaya zarar vermeyen) bir bilimsel tekniktir. Neurofeedback’i beyindeki fizik tedavi olarak düşünmek onu anlamanın en kolay yoludur.

Neurofeedback

Neurofeedback EEG ile çalışan, bilgisayar destekli bir terapi yöntemidir. Kişilerin farkında olmadıkları beyin aktivitelerinin farkına varmalarını kolaylaştırmak için kullanılır. Bu yöntemde beynin o anki durumu görüntülü ve sesli olarak kişiye geri yansıtılır. Bu bir ekran ve hoparlör aracılığıyla yapılır. Kısaca kişiye kendi beyin aktivitesi ile ilgili geri bildirim verilir. Bu geri bildirimler sayesinde kişi kendi beyin aktivitelerini düzenlemeyi ve geliştirmeyi öğrenir. Aslında hastalık, rahatsızlık ya da davranış bozukluğu olarak görülen bir çok durum doğru çalışmayan beyin fonksiyonlarının sonucudur. Neurofeedback sayesinde kişiler bu fonksiyonları dengeli bir şekilde düzenlemeyi öğrenirler.

Biofeedback

Derin ve yavaş solumak kalp fonksiyonunu en üst düzeye çıkarır. Doğru kan ve oksijen akışına izin verir. Bu nefes alma şekli, Biofeedback kullanılarak sağlanabilir. Hayatı stres altında olan insanlar bunu önemsemediklerinde istenmeyen bazı fizyolojik tepkilerle karşılaşırlar. Bunlar; ani başdönmeleri, terlemeler, mide bulantıları ve benzeri istemsiz fizyolojik tepkilerdir. Biofeedback, stres gibi diğer vücudun istemsiz bu tepkilerini kontrol etmek için kullanılır. Biofeedback ile kişiler müteakiben daha sağlıklı ve daha yüksek performans elde etme imkanı kazanacaklardır. Ayrıca Biofeedback; kronik ağrı, hipertansiyon, stres, kaygı ve diğer fizyolojik koşulların tedavisinde kullanılabilir. Biofeedback programlarının amacı, tedavi edilen semptomlar üzerinde kalıcı faydalar ve kontrol sağlamaktır.

Biofeedback sırasında vücuda özel sensörler yerleştirilir. Bu sensörler hastanın sorun yaratan belirtilere neden olan vücut fonksiyonlarını ölçer. Kalp atışı, tansiyon, kas gerilimi (EMG ya da elektromiyografik feedback), beyin dalgaları (EEC ya da elektroansefalografik feedback), solunum ve vücut ısısı (termal feedback) gibi. Verileri ise kopya kağıdı, ışıklı görüntüleme ya da bir dizi bip sesi gibi görsel ve/veya işitsel çıktılara dönüştürür. Hasta bir yandan ani feedback’leri Biofeedback monitöründen görür. Fiziksel reaksiyonlarını hangi düşünce, korku ve zihin görüntülerinin etkilediğini fark etmeye başlar. Zihin ve beden arasındaki ilişkinin bu şekilde görüntülenmesi ile hasta aynı düşünce ve zihinsel görüntüleri küçük ipuçları olarak kullanabilir. Çünkü bunlar anksiyete yerine derin bir gevşeme için hatırlatıcı görevi görür. Bu hatırlatıcılar aynı zamanda kalp atışı, beyin dalgası modelleri, vücut ısısı ve diğer vücut fonksiyonları için de uygulanabilir. Bu ise gevşeme egzersizleri, zihinsel imgeleme ve diğer bilişsel terapi teknikleri ile elde edilir.

Hiperaktif Çocuklar

Neurofeedback veya EEG Biofeedback, beyin dalgası aktivitesini optimize etmek için kullanılan Biofeedback kapsamına giren çok spesifik bir durumdur. Neurofeedback, alkolizm,  uyuşturucu bağımlılığı, DEHB (ADHD)

Kapat

DEHB (ADHD), Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) anlamına gelir. 

, stres / anksiyete, depresyon, uyku bozuklukları, travmatik, geceleri altına kaçırma, beyin hasarı ve diğer ilgili koşullar gibi nörolojik durumların tedavisinde özellikle kullanılmaktadır. Neurofeedback, kişinin kendi beyin dalgalarını değiştirmesine yardımcı olan bir öğrenme stratejisidir.

Neurofeedback ve Biofeedback ile Tedavi

Bu tedavi yöntemi şöyle açıklayabiliriz. İlk olarak kişiye kendi beyin dalgalarının karakteriyle ilgili bilgi verilmesi. Müteakiben de o kişinin kendi beyin dalgalarını değiştirmeyi ve kontrol edebilmeyi öğrenmesi olarak tanımlayabiliriz. Neurofeedback bu değişikliklerin genelde kalıcı olacağı ilkesini kabul eder. Bu görüşten yola çıkarak, Neurofeedback ’in bir çeşit “beyin egzersizi” olduğunu söylemek de mümkündür. Tamamıyla bilinçaltıyla ilgili olduğu için, Neurofeedback’i yapan kişi, beyin dalgalarını dengeye getirmek için sadece “pozitif” düşünerek sağlayamaz. Doğru beyin eğitimi, Neurofeedback ekipmanı ve metodolojisi sayesinde, bireyin beyni performans için uygun aralığı öğrenir. Geleneksel biyolojik geri bildirimde olduğu gibi, Neurofeedback eğitimi ile amaç da kalıcı faydalar sağlamak ve belirtilerin ya hafifletilmesi yada tamamen ortadan kaldırılmasıdır.

Neurofeedback ile Terapi

Neurofeedback tekniğinin temelinde, hastanın seanslarda zihin oyunları oynaması yatar. Neurofeedback seanslarında, hasta kafasına (saçlı deriye) yerleştirilen elektrotlar vasıtasıyla bilgisayar cihazına bağlıdır. Elektrodlar beyinden gelen elektrik paternleri ölçer ve ekrana yansıtır. Beyne herhangi bir elektrik akımı vermez. Elektrodların beyine herhangi bir etkisi yoktur, sadece dinleme yapılır.  Neurofeedback yapan kişi, beyin dalgası aktivitesinin gelen geribildirimi bilgisayar monitöründen görebilir. Bilgisayar tarafından sağlanan görsel ve işitsel feedback sayesinde hastalar yavaş dalgaları thetayı, deltayı azaltıp hızlı dalgaları betayı, smr dalgasını yükseltmeyi öğrenirler.

Neurofeedback  hangi durumlarda kullanılır?

  • Başta DEHB olmak üzere  bir çok davranış bozukluğu
  • Stress ve Ansiyete (Kaygı Durum Bozukluğu)
  • Yüksek Performans (Peak Performance). Konsentrasyon, fokus ve duygu kontrolünde sağladığı gelişmeler ile kişisel performansın artırılmasında
Tedavide yardımcı olduğu sorunlar

Disleksi, Hiperaktivite, Altına Kaçırma, Uykuda Yürüme, Uykuda Konuşma, Diş Gıcırdatma, Altına Kaçırma, Kabus, Bipolar Bozukluk, Otizm, Doğum Travması, Uyuşturucu ve Alkol Bağımlılığı, İntihara Meyilli Olma, Anksiyete, Depresyon